English

Türkçe

عربي

ئۇيغۇرچە

M.EMİN HEZRET

Adnan Kahveci ve Doğu Türkistan

Türkiye'deki devlet adamları, siyaset adamları, işadamları ve aydın kesimlerden; Doğu Türkis­tan'ı seven, Doğu Türkistan'ın yararı için sessiz se­dasız çalışmalarını sürdürmekte olan bir çok kıymetli kişiler vardır.

Bunların içinde en mühim şahıslardan biri mer­hum Adnan Kahveci idi.

Adnan Kahveci'yle 7 Ocak,1993 tarihinde Kartal'­daki evinde görüştük. Merhum, Ankara'dan tele­fonla arayıp, İstanbul'a geleceğini ve evimizde bizi ziyaret etmek istediğini söyledi. Biz, zahmet etme­mesini, bir kaç arkadaşla evine gelebileceğimizi söy­ledik. Memnunluk duyacağını söyledi.

Randevu tarihinde, ben, Doğu Türkistan'dan ye­ni gelen bir arkadaşım, bir gazeteci ve bir işletme müdürü arkadaşımla beraber evine gittik. Sohbeti­miz üçbuçuk saat devam etti. Bu muhterem zatın Çin ve Doğu Türkistan hakkındaki geniş bilgileri, beni ziyadesiyle şaşırttı. O şöyle demişti:

"Ben bakan olarak Çin'e iki defa gittim ve her defasında da Doğu Türkistan'ı görmek isteğimi gerçekleştirdim. Urumçi, Turfan, Kaşgâr'ı gör­düm. Turfan ile Kaşgâr'da kendimi sanki Anado­lu'da geziyormuş gibi zannettim. Adamları, aynen Anadolu insanlarına benziyordu. Oradaki Türkler'le yavaş yavaş konuşup anlaşabildik. Ama halk çok fakir. Ortaçağ hayatını yaşıyorlar. O gün­leri hiç unutamam. Ziyaretim esnasında Urumçi'de cuma namazına gittim ve orada Türklerle bir­likte namaz kıldım. Görüntüleri videoya aldım, çok duygulandım..."

Kahveci, Doğu Türkistan'ın Çin esaretinden kur­tulmasında, uluslararası platformda nelerin yapılması gerektiği hakkında çok önemli ve gerçekçi bilgiler ve tavsiyelerde bulunmuştu. Onun Doğu Türkistan'ın geleceği hakkındaki tavsiyeleri ve teklifleri bir-iki haf­ta kadar benim düşüncelerimi etkisi altına almıştı. Sohbet sırasında sayın Füsun Kahveci'nin kendi el­leriyle hazırladığı ikramlarda.bulundu. Eve girip otur­duktan biraz sonra salona Kahveci'nin küçük oğlu Cihan geldi. Bize 'Hoşgeldiniz' deyip, görüştü. Da­ha sonra terbiyelidir şekilde yanımızdan ayrılıp baş­ka odaya geçti.

Bu sırada Adnan Kahveci benden kaç çocuğum olduğunu sordu. Ben, "İki çocuğum var" diye ce­vap verdim. "Çok az" dedi. "Siz o kadar kalaba­lık Çinliler arasında eriyip yok olmamak için Do­ğu Türkistan halkını; 1. Kültür, örf ve âdetlerine sıkı sıkı sarılmasına, 2. Doğu Türkistanlı annele­rin engellere rağmen çok çocuk yapmasını teş­vik etmek tazım. Bunu sadece Doğu Türkistan’dakiler değil, dünyanın diğer bölgelerindeki Do­ğu Türkistanlılar da yapması lazım. Çok çocuk sa­hibi olmaları lazım. Bu, Doğu Türkistanlıların en mühim millî vazifesidir."

Biz Kahveci'nin evinden ayrılırken ona Doğu Tür­kistan'ın bayrağını takdim ettik ve "Bu bayrağını gördükçe Doğu Türkistan'ı hatırlarsınız" dedik. Kahveci, "Doğu Türkistan en sonuncu esir Türk yurdu. Doğu Türkistan'ı hiç bir zaman unutmu­yorum ki, hatırlayayım. Bence, Doğu Türkistan'­ın kurtulması on yılı geçmeyecektir. Bu defa Do­ğu Türkistan'a gitsem, Insaallah onun bağımsız­lığını tebrik etmek için giderim. Doğu Türkistan için elimden gelecek herhangi bir yardımı yapma­ya hazırım. Ne zaman ihtiyaç duyulursa beni arayın" dedi. Kahveci'nin Doğu Türkistan bayraklı rozeti hemen yakasına taktığını gördük. "Bu roze­ti  Türk bayrağı yanında taşıyacağım. Bunun ne olduğunu soran gazetecilere Doğu Türkistan bay­rağı olduğunu söyleyip, reklam yaparım" diye de bizlere şaka yaptı.

Aradan bir ay geçmedi... 5 Şubat 1993 tarihi öğle saatlerinde radyo haberinden Adnan Kahveci ve eşi Dr. Füsun Kahveci'nin trafik kazasında hayatını kay­bettiğini duyarken kulaklarıma inanamadım. Bu bü­yük kayıp, bir tek aziz Türkiye'miz için değildir. Do­ğu Türkistan da dünyada kendisine yardım yapmakta olan en güvenilir bir yardımcı devlet adamından; bir fikir adamından mahrum oldu. Merhum Adnan Kah-veci'den ayrıldık ama onun fikirleri Doğu Türkistan'ın kurtuluş mücadelesiyle beraber yaşayacaktır. Mer­hum Adnan Kahveci ve eşine Allah'tan rahmet di­liyorum...