English

Türkçe

عربي

ئۇيغۇرچە

M.EMİN HEZRET

Doğu Türkistan'daki siyasî tutuklular

Kızıl Çin hakimiyeti, ileri ülkelerin kendi içindeki, ya­kın çevresindeki problemlerle meşgul olmasından ya­rarlanarak sessizce kendi halkı içindeki insan haklarını savunanları demokrasi isteyenleri birer birer tutuklayıp hapse atmakta, yok-etmektedir. Bilhassa Kızıl Çin işgali altında kalan Tibet, Doğu Türkistan, iç Moğolistan'da çe­şitli bahanelerle tutuklanmakta olan siyasî mahkûmların sayısı günden güne artmaktadır. Onlar, hapislerde kötü şartlara maruz bırakarak pişman olduğuna dair itirafname yazdırıyor. Yazmayanlar devamlı kötü muameleye ma­ruz kalarak hapiste kalmaya devam ediyorlar.

Doğu Türkistan'da 5-6 Haziran 1990'da meydana ge­len Barın olaylarından sonra tutuklanmış olan 6400 siyasî mahkûmun çoğunluğu hâlâ hapistedir. Ondan başka ya­kın zamanlardan beri polislerin gizli ve sessizce adam tutuklamaları devam ediyor. Mahkûmların çoğunluğu Kur'ân kursu talebeleri veya hocalarıdır... Doğu Türkistan'da etkisi olan halk tarafından sevilen ama Çinliler tarafından tehlikeli diye tanınan birkaç siyasî mahkûmun listesini burda açıklıyorum. Gaye, Birleşmiş Milletler Teşkilatı'nın (BM) İnsan Hakları Komitesi ve diğer ülkelerdeki insan haklarını koruma dernekleri ve kuruluşlarının dik­katini çekmektir. Bunlar:

Ubeydullah Merup (52 yaşında) Haziran 1990'da tutuk­landı. Kur'ân kursu hocası... Halen Sayar hapishanesinde.

Yasin Turdi (48 yaşında) Haziran 1990'da tutuklandı. Kur'ân kursu hocası... Toksu nahiyesi hapishanesinde...

Kerem Kari (29 yaşında) Doğu Türkistan'daki Kur'ân kursu talebelerinin lideri. Temmuz 1990'da tutuklandı. Kuçar nahiyesi hapishanesinde...

Mükerrem Hacı (kadın-22 yaşında) Doğu Türkistan'daki kız Kur'ân kursu talebelerinin lideri. Temmuz 1990'da tu­tuklandı. Başşehir Urumçi hapishanesinde...

Abdülkerim Yakup (58 yaşında) Kur'ân kursu hocası. 17 Mart 1992'de tutuklandı. Kaşgar'ın Kargalık hapisha­nesinde...

Ömer Turdi (26 yaşında) 13 Mart 1992'de tutuklandı. Kargalık hapishanesinde...

Ömer Han Mahsum (70 yaşında) Temmuz 1990'da tutuklandı. Kargalık hapishanesinde...

Alim Karahacı (60 yaşında) Temmuz 1990'da tutuklan­dı. Kargalık hapishanesinde...

Abdurrahman Abdülaziz (47 yaşında) Temmuz 1990'da tutuklandı. Kargalık hapishanesinde...

Abdülkadir Eyüp (45 yaşında) Temmuz 1990'da tutuk­landı. Kargalık hapishanesinde...

İsmail Hacı (25 yaşında) Temmuz 1990'da tutuklandı. Yenihisar kasabasındaki hapishanede...

Muhammed Emin Yapcan (26 yaşında) Temmuz 1990'da tutuklandı. Yenihisar hapishanesinde...

Abdürrezzak (35 yaşında) Aralık 1991'de tutuklandı.

Guma nahiyesi hapishanesinde tutuklu...

Kabil Kurban (39 yasında) Şubat 1992'de tutuklandı. Peyzavat nahiyesi hapishanesinde...

Yasin Kara (28 yaşında) Mart 1992'de tutuklandı. Peyzavat nahiyesi hapishanesinde...

İsimleri yukarıda sıralanmış şahıslar, Doğu Türkistan'ın tanınmış kişileridir. Bunların yaşlılannı "Komünizme ve komünist hükümete isyana teşvik" suçuyla, gençleride"ilerde komünizme karşı harekete geçecek tehlikeli adamlar" suçuyla tutuklandı.

Bu acayip tutuklamalar karşısında kendisini tutamayan Muhammed Emin adlı Urumçi'nin 5. Ortaokulu Müdürü,

Birleşmiş Milletler'in insan Haklan Komitesi'ne bir mektüp yazmış. Mektubunda Doğu Türkistan'daki katliamı tutuklamaların durdurulmasını istemiş. Çin hükümetinin insan haklarına saygı göstermesine, baskı yapılmasını istemiş.

Bu mektup, Urumçi'de postaneye verildi ama burada yabancı memleketlere giden, yurt dışına çıkan her mektubu okuyan Çin istihbaratı tarafından el konuldu. Hemen
mektubun atıldığı akşam Muhammed Emin gizlice tutuklandı. Nereye götürüldüğünü ailesi de bilmedi. 6 ay kadar haber alınamadı. Şimdi iki senedir Urumçi'de
Lüdavan adlı hapishanede... Bayramlarda bile ailesiyle dahi görüştürülmüyor.

Şimdi Doğu Türkistan'da 29 büyük kampta 80 bin siyasî tutuklu bulunmaktadır. Bunların çoğunluğu Tiananmen olayında Çin'den tutuklanıp Doğu Türkistan'a getirilen Çin öğrencileri... Dünyadaki insan haklarının savunucusu olan teşkilat ve kuruluşlardan insan haklarından mahrum edip hapislerde insanlık dışı muamelelere maruz kalmakta olan siyasî tutuklularla ilgilenmesini bekliyoruz.

Onlar da insan ve insanlardan yardım bekliyor.