English

Türkçe

عربي

ئۇيغۇرچە

M.Emin Hazret

Doğu Türkistan'da Petrol ve Doğu Türkistanlılar

Petrol, Doğu Türkistan'ın en önemli yeraltı zengin­liklerinden biridir. Kırk yıl önce çöl olan Cungarya Ovası'nda bugün bir milyon nüfusa sahip Karamay (si­yah yağ) adında bir petrol şehri meydana gelmiştir. Nü­fusun hızla artmakta olduğu bu çahir sadece petrol üretimi yapar. Bu şehirde Türkistanlıların nüfusu yüz­de beşe bile ulaşmaz. Karamay'da çıkan petroller Ka­ramay'm kendisinde, Maytag rafineri tesisinde, Urumçi'deki petrol kimya sanayi fabrikasında ve Doğu Türkistan'a huduttaş olan Çin'in Yümin şehrinde arıtıl­manın dışında çok miktarda ham petrol, Çin'in diğer şe­hirlerine ve dış ülkelere taşınıyor. Birkaç yıldan beri Doğu Türkistan'ın çok yerlerinde arka arkaya yeni pet­rol kuyuları bulunmuştur. Çin bilim adamları gazetelerde "Sadece tarım ovasındaki petrol kaynağı Suudi Ara­bistan'daki petrol kaynağının yirmi misline eşit gelir" diye ilan etmiştir. Suudi Arabistan, Kuveyt ve di­ğer ülkelerdeki petrol varlıkları bu ülkedeki halklara re­fah ve mutluluk getirirken Doğu Türkistan'daki petrol kaynakları ise Türkistan halkına yoksulluk ve milletçe yok olma tehlikesini beraberinde getirmektedir. Petrol bahanesiyle, yüzbinlerce Çinli Türkistan topraklarına yerleşmiştir. Şöyle bir örnek verelim: Kuveyt'ten borç alınarak Ürumçi'de 1975-80 yılları arasında yapılan bir petrol kimya sanayi fabrikası vardır. Fabrika müdürü Çinli Yuan 1 Aralık 1985 tarihinde fabrikayı tanıtırken şöyle demişti: "Fabrikamızda onbinden fazla işçi ve  teman çalışmaktadır. Fabrikamız bünyesindeki te­sis, altmış bini bulmaktadır. Bunun içinde azınlık milletlerden 900 kişi vardır."

Çinliler'in azınlık millet dediği; Çin hükümranlığı al­tındaki Çinli olmayan bütün milletlerdir. Daha sonra ben diğer bir yolla araştırma yapıp bu fabrikadaki Türk sa­yısının 700 kişi olduğunu anladım. Bunların içinde mü­hendis olarak çalışan bir kişi yok. Hepsi en ağır ve pis işlerde çalışıyorlardı. Doğu Türkistan toprağında kuru­lan ve 10 bin işçisi bulunan bir fabrikada sadece 700 Doğu Türkistanlının bulunması kıyaslama için yeterli bir göstergedir. Bu fabrikanın bulunduğu Urumçi şeh­rinde ortaokulu bitirerek hiç bir yerden iş bulamayan binlerce Türk gençleri vardır. Bundan başka Kaşgar, Hotan, Aksu, Kucar, Korla, Turgan, Kumul, İli viyaletlerinden iş arayıp gelen sayısız genç Urumçi'nin so­kaklarında avare bir şekilde sararıp gitmektedir. Çin komünistleri bu gençlerin işsizlikten, açlıktan ölüp git­mesine razı ki; Türkistan arazisinde kurulan fabrikalarda onları basit bir işçi olarak kabul etmeye razı değil.

Urumçi'deki Maden Arama ve Tetkik Enstitüsü bün­yesinde 1.2 bin işçi ve eleman olup, bunlar Fransız mü­hendislerinin önderliğinde Doğu Türkistan'ın her yerindeki yer altı petrol tabakalarını araştırma hizmeti ile meşgul oluyor. Bu 12 bin kişi içinde Türkistanlılar 100 kişiye bile ulaşmıyor. Delil için yine şunu göster­mekte fayda var: Kaşgar vilayetine bağlı Kargılık na­hiyesinin Kökyar köyünde, 1976 yılı yeni bir petrol kuyusu bulunmuştur. Bu köydeki yüzlerce ailelik Türk­istanlı çiftçiler, "Şimdi biz petrolda işçi olarak çalış­sak hayatımız daha da iyiye gidecek" diye sevinmişlerdi. Ancak bu zavallıların sevinci fazla zaman geçmeden hayal kırıklığına uğradı. Yukarıdan gelen emirle bu köydeki bütün halkı diğer köylere göç ettirdi­ler. İnsanlar dedelerinden beri yaşamlarını sürdürdük­leri öz topraklarını bırakıp gitmeye mecbur oldu. Boşaltılan bu köye Çinliler gelerek petrot kuyularını aç­maya başladı. Aslında bir tek Çinli'nin bile olmadığı bu köy, Çinliler'in petrol şehrine dönüşüverdi. Kitleler halinde Çim'li göçmenler yerleşti.Yerki halk basit bir işçi olmayı istedi ama,bu kadarcık hak bile onlara ta­nınmadı. Şu anda Poskanı nahiyesinde yeni bir petrol şehri yapılmaktadır. Buradaki fabrikaları Türkistanlıla­rın kaynakları ile Çinliler yapmaktadırlar. Onbinlerce Çinli bu şehirde işe yerleşirken binlerce Türkistanlı ise işsizlik sebebi hayatları tehlike ile karşı karşıya. Cehen­nem azabı çektirilen, hayvan gibi horlanan bu mille­tin, bu halkın günahı nedir? Onlar kendilerinin sınırsız, verimli, can vatanını insafsız müstemlekeci Çinliler' kaptırmak  gibi günahin  azabını çekmektedir.

1985'de yayınlanan "Sincan'ın Ekonomik Kalkınmam" adındaki kitapta "1984 yılı Doğu Türk­istan'dan alınan petrol 45 milyon 170 bin ton olup 1955 yılında alınan petrol miktarından 136 kat fazladır" diye yazılmıştır.

1988'den sonra tarım ovasında petrol kuyuları ara­ma ve açma kampanyası doruk noktaya ulaşmıştır. De­mek Çinliler'in Doğu Türkistan'a göçmen getirme oranı Doğu Türkistan'daki petrol mahsûlünün artma oranın­dan az değildir. Kızıl Çin'in ağır ekonomik yükünü omuzunda taşımakta olan Doğu Türkistan gittikçe halsiz kalmaktadır. Bu duruma başkaldıranlar acımasızca suikaste uğramaktadır. Açık veya gizli halde hapsedilmek­te veya öldürülmektedir.

Ey hür ve özgür yaşamakta olan kardeşler! Horlan­makta olan Doğu Türkistan halkı sizin "Siz bizim kardeşimissiniz, siz daha unutulmadınız" demenize muhtaçtır.